• Medalik z błogosławieństwem św. Franciszka

  • Poznaj z nami św. Franciszka z Asyżu

  • Odnaleziona biografia św. Franciszka z Asyżu wydana po polsku!

  • Nasze książki dostępne w sklepie wydawnictwa Bratni Zew

YouTube facebook

Święto Stygmatów św. Franciszka

17 września w kalendarzu liturgicznym przypada święto Stygmatów św. Franciszka z Asyżu. W pamiątkę tego niezwykłego wydarzenia prezentujemy jedno z jego niesamowitych przedstawień – średniowieczny fresk znajdujący się w północnym skrzydle krużganków franciszkańskiego klasztoru w Krakowie wraz z krótką refleksją o. Andrzeja Zająca, dyrektora ISF, na temat tego dzieła nieznanego artysty.

Średniowieczny fresk ukazujący św. Franciszka w momencie otrzymywania stygmatów, znajdujący się w północnym skrzydle krużganków franciszkańskiego obiektu w Krakowie, jest najstarszym monumentalnym przedstawieniem tematu w sztuce polskiej. Malowidło powstałe w latach 1440-1450 jest świadectwem wpływów włoskich, a przede wszystkim inspiracji franciszkańskiej duchowości w dziełach artystycznych realizowanych w kompleksach klasztornych i kościelnych franciszkanów, co potwierdzają sąsiadujące ze sceną stygmatyzacji Tłocznia mistyczna z lewej i Zwiastowanie z prawej strony.

W malarstwie franciszkańskim scena stygmatyzacji należy do kanonu wydarzeń z życia św. Franciszka umieszczanych w cyklach malarskich, czego przykładem może być cykl fresków Giotta w bazylice asyskiej, czy też nastawy ołtarzowe we Florencji, Pistoi, Pescii, Sienie czy Orte.

Scena z krakowskich krużganków jest przedstawieniem mistycznego doświadczenia św. Franciszka w 1224 roku na górze Alwerni w Toskanii. Wśród opisów tego wydarzenia szczególne znaczenie ma adnotacja brata Leona, umieszczona na pergaminie z autograficznym tekstem Uwielbienia Boga Najwyższego, zapisanego przez Franciszka po otrzymaniu stygmatów: „Błogosławiony Franciszek na dwa lata przed swoją śmiercią odprawiał post czterdziestodniowy na Alwerni ku czci Błogosławionej Dziewicy, Matki Boga i Błogosławionego Michała Archanioła od święta Wniebowzięcia Świętej Maryi Dziewicy do święta świętego Michała we wrześniu; i spoczęła na nim ręka Pańska; po widzeniu i przemówieniu Serafina i wyrażeniu stygmatów na jego ciele ułożył te uwielbienia napisane na drugiej stronie kartki i własną ręką napisał, dziękując Bogu za dobrodziejstwo mu wyświadczone”.

Pewne rozbieżności w opisach, milczenie w sprawie stygmatów podczas kanonizacji, przypadki samookaleczeń na tle religijnym, a przede wszystkim niechęć niektórych środowisk do franciszkanów, skutkowały niejednokrotnym negowaniem autentyczności stygmatów Asyzjaty. Ich apologii służyły nie tylko liczne bulle papieskie, ale również rozwój koncepcji ikonograficznych przedstawiających stygmaty: od prostych punktów na dłoniach i stopach, przez lustrzane odwzorowanie obu postaci z promieniami łączącymi rany, aż po realistyczne przedstawienie z odnośnymi promieniami łączącymi rany już nie jak w zwierciadle, ale w rzeczywistym obrazie. Krakowski fresk jest nota bene świadectwem ostatniego przypadku.

Scena stygmatyzacji w krużgankach umiejscowiona jest na tle zadrzewionego krajobrazu, linia horyzontu wysoka, po prawej stronie poniżej ukrzyżowanego serafina kościół, po lewej intrygujące zwierzę, określane przez historyków sztuki jako sarna, choć można by w nim zidentyfikować mitycznego i symbolicznego jednorożca. Postać samego Franciszka, którego postawa określana jest jak klęcząca, bardziej jednak przypomina mistycznego tancerza.


Andrzej Zając OFMConv
fot. Andrzej Zając OFMConv

Zarówno Stygmatyzację św. Franciszka, jak i wiele innych dzieł z krakowskiego klasztoru i bazyliki, mogą Państwo podziwiać zapisując się na zajęcia prowadzone przez Instytut Studiów Franciszkańskich właśnie w tych średniowiecznych murach. Przypominamy, że wciąż rekrutujemy na Szkołę Duchowości Franciszkańskiej oraz Franciszkańskie Studium Formacyjne. Wkrótce pojawi się możliwość zapisów na Seminaria Franciszkańskie.

stat4u PageRank Checking Icon